قلمرو های حاکمیت اخلاق

سروش مولانا / چهارمین همایش مهر مولانا هشتم و نهم مهرماه سال ۱۳۹۳ با موضوع “قلمروهای حاکمیت اخلاق” در تالار ایوان شمس برگزار شد. این همایش به مانند دو سال گذشته به موضوع فلسفه اخلاق می‌پرداخت. اولین سخنران این همایش مصطفی ملکیان و عنوان سخنرانی وی «ماهیت گزاره‌های اخلاقی/ پاسخگویی اخلاقی: وظیفه و مسئولیت» بود. وی در ابتدای سخنانش بیان کرد؛ همه ی سخنِ دایره‌ی شمول احکام اخلاقی که یکی از مباحث مهم فلسفه‌ی اخلاق است، این است که تا کجا احکام، قواعد و اصول اخلاقی گسترده می‌شوند و از کجا به بعد دیگر اخلاق سخنی نفیا و اثباتا برای گفتن ندارد. موضوعات اخلاقی یعنی موضوعاتی که در گزاره‌های اخلاقی درباره‌شان حکم اخلاقی صادر می‌شود، بسیار فراوان می توانند باشند و فیلسوفان اخلاق در این باره ‌اختلاف‌نظرهای فراوان دارند. ملکیان در بخش دوم صحبت هایش به محمول های اخلاقی اشاره کرد و در این باره بیان کرد که به نظر او ۱۲ محمول اخلاقی داریم. او در بخش پایانی صحبت هایش در رابطه با وظیفه/مسئولیت اخلاقی سخنانی بیان کرد. در سخنرانی بعدی امیر صائمی ضمن بیان توضیحاتی در رابطه با اخلاق فضیلت به قیاس ارسطو و مولانا پرداخت. از نظر او غایت‌شناسی مولانا یک غایت‌شناسی افلاطونی است و نهایتا نتیجه‌ی منطقی‌اش این است که شما نباید به فکر این باشید که زندگی‌ات در این دنیا خوب شود، بلکه زندگی آن جهانی مهم است. اما در نظرگاه ارسطو؛ همین که فضیلت‌مندانه زندگی کنید، زندگی‌ات خوب است.

چهارمین همایش مهر مولانا

بعد از آن نوبت به سخنرانی ابوالقاسم فنائی رسید. سخنرانی وی در رابطه حسن و قبح اخلاقی بود. فنائی در این باره خاطر نشان کرد که خوبی و بدی معنای بسیطی دارد که آن معنا از مبناهای گوناگونی انتزاع می‌شود. اجرای گروه موسیقی «نوبانگ کهن» به سرپرستی علیرضا راستین فر پایان بخش اولین روز همایش بود. اولین سخنران روز دوم همایش کاوه لاجوردی بود که در رابطه با درست و نادرست اخلاقی سخن گفت. بعد از آن دکتر ایرج شهبازی داستان «دقوقی و ابدال» از مثنوی را برای حضار قرائت کرد و توضیحاتی پیرامون ابیات این داستان داد. «لزام اخلاقی: باید و نباید» عنوان سخنرانی دکتر محسن جوادی بود که به عنوان دومین سخنران علمی همایش در روز دوم ارائه داد. جوادی از متمایز بودن بایدهای اخلاقی گفت و اینکه بایدهای اخلاقی معمولا ویژگی‌هایی مثل یک نوع سیطره بر بایدهای دیگر در آنها هست که می‌توانند به‌عنوان دلیل عمل قرار گیرند. شیرزاد پیک حرفه آخرین سخنران چهارمین همایش مهر مولانا، در رابطه با «دایره شمول گزاره های اخلاقی» سخن گفت. او در جایی از سخنانش به این نکته جالب اشاره کرد که ما نمی‌توانیم جهان را دگرگون کنیم، اما می‌توانیم محله‌ای که در آن زندگی می‌کنیم را دگرگون کنیم و اگر موفق به انجام این کار بشویم، شاید دیگران هم به صرافت بیفتند و محله‌ی خود را دگرگون کنند. اجرای تئاتر پرفرمنس «بی‌چون، نهان» به کارگردانی مصطفی شب خوان حسن ختام چهارمین همایش مهر مولانا بود.